Suy Niệm Chúa Nhật XVI Thường Niên A: Giữa Thế Giới Nhiều Cỏ Lùng – Đừng Mất Niềm Tin Vào Thiên Chúa

CHÚA NHẬT XVI THƯỜNG NIÊN – NĂM A

Kn 12, 13. 16-19; Rm 8, 26-27; Mt 13, 24-43

Giữa Thế Giới Nhiều Cỏ Lùng – Đừng Mất Niềm Tin Vào Thiên Chúa

Mỗi ngày, chúng ta chứng kiến biết bao tin tức về chiến tranh, bạo lực, bất công, lừa đảo, tham nhũng và sự xuống cấp của các giá trị đạo đức. Trước thực trạng ấy, không ít người tự hỏi: Nếu Thiên Chúa là Đấng toàn năng và nhân lành, tại sao Người vẫn để sự dữ tồn tại? Tại sao người gian ác nhiều khi thành công, còn người lương thiện lại phải chịu thiệt thòi? Những câu hỏi ấy có thể khiến con người không chỉ mất niềm tin vào công lý, mà sâu xa hơn, còn có nguy cơ mất niềm tin vào chính Thiên Chúa.

Đó cũng là câu hỏi được đặt ra trong dụ ngôn cỏ lùng hôm nay. Người chủ đã gieo giống tốt trong ruộng, nhưng kẻ thù lén đến gieo cỏ lùng vào giữa lúa. Khi các đầy tớ xin đi nhổ cỏ, người chủ đáp: “Cứ để cả hai cùng lớn lên cho tới mùa gặt” (Mt 13,30). Câu trả lời ấy không phải là sự dung túng điều ác, nhưng mặc khải về một Thiên Chúa vừa công minh vừa giàu lòng thương xót. Người luôn làm chủ lịch sử, kiên nhẫn chờ đợi con người hoán cải và sẽ xét xử mọi sự vào thời điểm Người đã định.

Ba bài đọc hôm nay đều hướng chúng ta đến một xác tín chung: cho dù sự dữ vẫn còn hiện diện, Thiên Chúa vẫn trung thành với chương trình cứu độ của Người và không ngừng dẫn dắt lịch sử nhân loại. Vì thế, đừng mất niềm tin vào Thiên Chúa, bởi cánh đồng thế giới vẫn thuộc về Người, Chúa Thánh Thần vẫn đang âm thầm hoạt động và mỗi người chúng ta được mời gọi trở thành hạt giống tốt giữa cuộc đời hôm nay.

1. Thiên Chúa không vội loại trừ kẻ xấu nhưng mở đường cho sự hoán cải

Bài đọc sách Khôn Ngoan cho thấy một dung mạo rất đẹp của Thiên Chúa. Tuy là Đấng toàn năng, Người không biểu lộ quyền năng bằng sự trừng phạt tức khắc, nhưng bằng lòng thương xót và sự kiên nhẫn: “Vì là chủ sức mạnh, nên Chúa xét xử hiền hòa” (Kn 12,18). Chính vì quyền năng tuyệt đối mà Thiên Chúa không cần chứng tỏ uy quyền bằng sự nóng giận; trái lại, Người luôn dành cho con người cơ hội hoán cải.

Dụ ngôn cỏ lùng minh họa rõ chân lý ấy. Người chủ biết rõ cỏ lùng do kẻ thù gieo, nhưng vẫn truyền: “Hãy cứ để cả hai cùng lớn lên cho tới mùa gặt.” Đó không phải là trì hoãn công lý, nhưng là biểu hiện của sự khôn ngoan và lòng nhân hậu. Con người thường chỉ nhìn thấy hiện tại, còn Thiên Chúa nhìn thấy cả hành trình của một đời người. Điều chúng ta xem là vô vọng, Người vẫn nhìn thấy khả năng được đổi mới.

Lịch sử cứu độ cho thấy biết bao người đã được biến đổi nhờ lòng kiên nhẫn của Thiên Chúa: Thánh Augustinô từ một cuộc sống lầm lạc trở thành Tiến sĩ Hội Thánh; Thánh Phaolô từ người bách hại Hội Thánh trở thành vị Tông đồ dân ngoại; người trộm lành chỉ trong những giờ phút cuối đời đã được Đức Giêsu hứa ban Nước Trời. Thiên Chúa luôn mở ra con đường trở về cho những ai biết thống hối.

Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định: Thiên Chúa không tạo ra sự dữ, nhưng trong quyền năng và sự quan phòng của mình, Người luôn có thể làm phát sinh điều thiện từ chính sự dữ (x. GLHTCG, số 311).

Vì thế, người Kitô hữu không được dễ dàng kết án hay loại trừ người khác. Hội Thánh luôn phân biệt giữa tội lỗi và người phạm tội: tội lỗi phải bị loại bỏ, còn người tội lỗi luôn được mời gọi hoán cải. Trong một xã hội dễ kết án và “loại trừ” người khác chỉ vì một sai lầm, Lời Chúa nhắc chúng ta hãy biết kiên nhẫn và bao dung như Thiên Chúa.

Tin vào Thiên Chúa cũng là tin rằng Người vẫn đang âm thầm hoạt động trong những tâm hồn tưởng chừng đã khép kín, vẫn mở ra những con đường hoán cải mà chúng ta chưa nhìn thấy, và cuối cùng chính Người sẽ thực thi công lý hoàn hảo trong ngày mùa gặt của Nước Trời.

2. Thiên Chúa vẫn âm thầm hoạt động giữa một thế giới nhiều cỏ lùng

Một trong những cám dỗ lớn nhất của con người là đồng hóa sự hiện diện của sự dữ với sự vắng mặt của Thiên Chúa. Khi chứng kiến chiến tranh, bất công, thiên tai hay sự suy thoái đạo đức, nhiều người cho rằng Thiên Chúa dường như không còn hiện diện. Tuy nhiên, Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta nhìn lịch sử bằng đôi mắt đức tin: Thiên Chúa không hề vắng mặt, nhưng vẫn âm thầm điều khiển lịch sử và thực hiện chương trình cứu độ của Người.

Sau dụ ngôn cỏ lùng, Đức Giêsu kể tiếp dụ ngôn hạt cải và nắm men. Ba dụ ngôn này bổ túc cho nhau. Nếu cỏ lùng giải thích vì sao sự dữ còn tồn tại, thì hạt cải và nắm men cho thấy Nước Thiên Chúa vẫn không ngừng lớn lên ngay giữa thế giới ấy.

Hạt cải tuy nhỏ bé nhưng sẽ trở thành cây lớn; nắm men tuy âm thầm tan vào khối bột lại làm dậy cả khối bột. Qua những hình ảnh ấy, Đức Giêsu khẳng định rằng công trình của Thiên Chúa không phát triển bằng sức mạnh hay những biểu hiện ngoạn mục, nhưng bằng quyền năng âm thầm của ân sủng. Điều con người nhìn thấy chỉ là sự nhỏ bé, còn Thiên Chúa lại nhìn thấy sức sống đang lớn lên từ bên trong.

Đó cũng là cách Thiên Chúa hành động trong lịch sử cứu độ. Con Thiên Chúa đến trong thân phận nghèo hèn; Nước Trời khởi đầu từ một nhóm môn đệ đơn sơ; Hội Thánh được xây dựng từ những con người yếu đuối nhưng được biến đổi nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần. Vì thế, sự phát triển của Nước Trời không thể được đánh giá chỉ bằng những tiêu chuẩn bên ngoài, nhưng bằng cái nhìn của đức tin.

Thánh Phaolô cho biết chính Chúa Thánh Thần đang âm thầm hoạt động trong lòng các tín hữu: “Thánh Thần nâng đỡ sự yếu hèn của chúng ta… và cầu thay nguyện giúp chúng ta” (Rm 8,26). Người soi sáng lương tâm, khơi dậy lòng sám hối, nâng đỡ người yếu đuối và hướng dẫn chúng ta sống theo thánh ý Thiên Chúa. Dù không luôn nhận ra sự hiện diện của Người, nhưng Chúa Thánh Thần vẫn không ngừng biến đổi con người từ bên trong.

Thực tế cũng cho thấy điều thiện thường diễn ra âm thầm. Trong khi các tin tức về bạo lực và tội ác dễ thu hút sự chú ý, thì biết bao việc thiện vẫn âm thầm diễn ra mỗi ngày: những bậc cha mẹ hy sinh vì con cái, những người tận tụy phục vụ tha nhân, các linh mục, tu sĩ và giáo dân lặng lẽ chăm sóc người nghèo, người bệnh, người già neo đơn; biết bao gia đình vẫn trung thành sống đức tin giữa những khó khăn. Chính những điều tốt lành ấy đang góp phần nâng đỡ thế giới.

Đức Bênêđictô XVI, trong Thông điệp Spe Salvi, nhắc rằng niềm hy vọng Kitô giáo không phải là sự lạc quan hời hợt, nhưng được đặt nền trên Thiên Chúa, Đấng đang dẫn đưa lịch sử đến cùng đích cứu độ. Vì thế, người Kitô hữu không tuyệt vọng trước những biến động của thời đại, vì biết rằng Thiên Chúa luôn trung thành với lời hứa của Người (x. SS, số 1).

Đức Phanxicô, khi nhắc lại lời Thánh Gioan XXIII, cảnh báo các Kitô hữu đừng trở thành những “ngôn sứ của tai họa”, chỉ nhìn thấy bóng tối mà không nhận ra Thiên Chúa vẫn đang hoạt động. Người môn đệ Đức Kitô được mời gọi nhìn thực tại bằng ánh sáng đức tin (x. EG, số 84).

Vì thế, chúng ta đừng chỉ nhìn vào cỏ lùng mà quên lúa tốt đang lớn lên; đừng chỉ nhìn vào bóng tối mà quên ánh sáng vẫn đang chiếu soi; đừng chỉ nhìn vào những thất bại trước mắt mà quên rằng Thiên Chúa luôn trung thành với lời hứa của Người. Cho dù mùa gặt chưa đến, hạt cải còn nhỏ bé hay nắm men còn âm thầm, Thiên Chúa vẫn đang thực hiện chương trình cứu độ của Người.

Bởi vậy, trước những khó khăn của gia đình, Hội Thánh và xã hội, người Kitô hữu không được bi quan hay tuyệt vọng. Đừng mất niềm tin vào Thiên Chúa, vì Người vẫn đang hiện diện, vẫn hoạt động qua Chúa Thánh Thần và vẫn dẫn đưa lịch sử đến sự viên mãn. Sự dữ không bao giờ có tiếng nói cuối cùng; tiếng nói cuối cùng luôn thuộc về Thiên Chúa, Đấng là Chúa của lịch sử và là nguồn mạch mọi niềm hy vọng.

3. Hãy đặt trọn niềm tin vào Thiên Chúa và cộng tác với Người

Nếu hai điểm trên giúp chúng ta xác tín rằng Thiên Chúa luôn làm chủ lịch sử và không ngừng hoạt động giữa một thế giới còn nhiều cỏ lùng, thì Lời Chúa hôm nay còn mời gọi mỗi người nhìn lại chính mình. Đức tin không chỉ là việc tin Thiên Chúa hiện hữu, nhưng còn là tín thác vào Người và tích cực cộng tác với chương trình cứu độ của Người. Vì thế, đừng mất niềm tin vào Thiên Chúa không chỉ là một lời an ủi, mà còn là một lời mời gọi sống trách nhiệm giữa lòng thế giới.

Khi giải thích dụ ngôn, Đức Giêsu nói: “Hạt giống tốt là con cái Nước Trời” (Mt 13,38). Mỗi Kitô hữu được Thiên Chúa gieo vào cánh đồng thế giới để trở thành khí cụ xây dựng Nước Trời. Thay vì chỉ băn khoăn trước sự hiện diện của cỏ lùng, chúng ta cần tự hỏi: tôi đang góp phần làm cho cánh đồng của Thiên Chúa sinh nhiều lúa tốt hay đang vô tình để cỏ lùng phát triển?

Trong Kinh Thánh, niềm tin luôn gắn liền với hành động. Ông Nôê tin nên đóng tàu; tổ phụ Ápraham tin nên lên đường; Đức Maria tin nên thưa tiếng “Xin Vâng”; các Tông đồ tin nên từ bỏ mọi sự để theo Đức Kitô. Đức tin đích thực luôn dẫn đến sự cộng tác với ân sủng Thiên Chúa.

Công đồng Vatican II khẳng định rằng người giáo dân được mời gọi tìm kiếm Nước Thiên Chúa bằng cách sống và chu toàn các bổn phận trần thế theo thánh ý Thiên Chúa (x. LG, số 31). Vì thế, cánh đồng của Thiên Chúa chính là gia đình, nơi làm việc, trường học, giáo xứ và xã hội. Chính tại đó, người Kitô hữu được mời gọi trở thành men trong bột và ánh sáng cho trần gian.

Niềm tin ấy phải được thể hiện bằng những việc làm cụ thể: sống trung thực giữa một xã hội còn nhiều gian dối; biết tha thứ thay vì kết án; biết yêu thương và chia sẻ thay vì sống ích kỷ; trung thành với việc cầu nguyện và chu toàn bổn phận hằng ngày. Những việc làm ấy tuy nhỏ bé nhưng chính là những hạt giống của Nước Trời đang âm thầm lớn lên.

Đức Phanxicô nhắc rằng sự thánh thiện lớn lên qua những cử chỉ nhỏ bé được thực hiện mỗi ngày với tình yêu (x. GE, số 16-18). Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu là minh chứng sống động: bằng sự trung thành trong những việc nhỏ bé, ngài đã trở thành bổn mạng các xứ truyền giáo. Điều Thiên Chúa mong muốn nơi chúng ta không phải là những thành công rực rỡ, nhưng là một tấm lòng luôn tín thác và trung thành với Người.

Thực vậy, điều nguy hiểm nhất đối với đời sống đức tin không phải là sự hiện diện của cỏ lùng, nhưng là sự đánh mất niềm tin vào Thiên Chúa. Khi còn tín thác nơi Người, chúng ta vẫn có thể bình an giữa thử thách, kiên trì làm điều thiện và hy vọng ngay cả khi chưa nhìn thấy kết quả. Đó cũng là con đường mà các thánh đã đi và đã đạt tới chiến thắng trong Đức Kitô.

Kết luận

Ba bài đọc hôm nay không nhằm giải thích trọn vẹn mầu nhiệm sự dữ, nhưng mặc khải cho chúng ta một chân lý: Thiên Chúa luôn là Chúa của lịch sử. Người không dung túng điều ác, nhưng trong quyền năng và lòng thương xót, Người kiên nhẫn chờ đợi con người hoán cải; đồng thời, Người vẫn âm thầm hướng dẫn lịch sử tiến về ngày viên mãn và không ngừng làm cho hạt giống Nước Trời lớn lên nhờ hoạt động của Chúa Thánh Thần. Vì thế, giữa một thế giới còn nhiều bất công và thử thách, điều người Kitô hữu cần luôn gìn giữ là niềm tin vào Thiên Chúa. Chính niềm tin ấy nuôi dưỡng hy vọng, giúp chúng ta kiên trì làm điều thiện và quảng đại cộng tác với chương trình cứu độ của Người.

Ước gì mỗi khi đối diện với những biến động của cuộc sống, chúng ta luôn nhớ rằng cánh đồng này vẫn thuộc về Thiên Chúa, mùa gặt vẫn ở trong tay Người và lịch sử vẫn được Người dẫn dắt. Xin Chúa ban cho mỗi người chúng ta một đức tin vững mạnh, một niềm hy vọng bền vững và một tình yêu quảng đại, để giữa một thế giới còn nhiều cỏ lùng, chúng ta luôn trở thành những hạt giống tốt của Nước Trời, làm chứng rằng Thiên Chúa vẫn đang hiện diện, vẫn đang hành động và tình yêu của Người cuối cùng sẽ chiến thắng mọi sự dữ. Amen.

Lm. Anthony Trung Thành

——————————–

Lúa Và Cỏ Lùng

Kn 12,13.16-19; Rm 8,26-27; Mt 13,24-43

Phụng vụ Chúa Nhật này trình bày cho chúng ta ba dụ ngôn mà Chúa Giêsu dùng để loan báo mầu nhiệm Nước Trời cho dân chúng. Chúa Giêsu thường dùng dụ ngôn để giảng dạy những chân lý cao siêu, bởi vì, khoảng cách giữa con người và chân lý là một câu chuyện. Đây là phương pháp mà các bậc hiền triết dùng giúp người nghe dễ hiểu và dễ nhớ bằng một câu chuyện ngụ ngôn.

1. Ý nghĩa của các dụ ngôn

Trong dụ ngôn thứ nhất, Nước Trời được ví như một thửa ruộng có lúa và cỏ lùng mọc lên; dụ ngôn thứ hai ví Nước Trời như hạt cải nhỏ bé nhưng khi mọc lên, nó thành cây rau lớn nhất, đến nỗi chim trời đến làm tổ trên cành; dụ ngôn thứ ba ví Nước Trời như nắm men trộn vào trong ba đấu bột và làm cho bột dậy men. Hai dụ ngôn sau khá dễ hiểu. Cả hai muốn diễn tả sự lớn mạnh của Nước Trời trên trái đất. Nước Trời hiện diện âm thầm, đôi lúc rất khiêm tốn, nhưng sức mạnh của nó thì rất mãnh liệt và kỳ diệu đến nỗi có thể thay đổi hoàn toàn bộ mặt cuộc sống con người và xã hội như men trong bột.

Tuy nhiên, dụ ngôn “lúa và cỏ lùng” thì khó hiểu hơn cả. Vì thế, Chúa Giêsu giải thích nó riêng biệt: người gieo giống là chính Người; hạt giống tốt là con cái Nước Thiên Chúa; những hạt giống xấu là con cái của ma quỷ; cánh đồng là thế giới này; thợ gặt là các thiên thần và mùa gặt là ngày tận thế. Chúng ta cần dừng lại để tìm hiểu ý nghĩa của dụ ngôn này. Qua dụ ngôn này, Chúa Giêsu muốn trả lời cho con người mọi thời về những câu hỏi quan trọng sau đây:

1) Sự dữ do đâu mà có?

2) Tại sao Thiên Chúa không hủy diệt những người tội lỗi?

3) Thái độ của chúng ta như thế nào đối với tội nhân?

2. Nguồn gốc sự dữ và thái độ của Thiên Chúa

Trướt hết, Chúa Giêsu dùng hình ảnh “người gieo giống trong ruộng mình, nhưng khi ông đang ngủ, thì kẻ thù đến gieo cỏ lùng vào trong ruộng” (x. Mt 13,24-43). Qua hình ảnh này, Chúa Giêsu muốn quả quyết rằng sự dữ không đến từ Thiên Chúa, nhưng đến từ ma quỷ. Sự dữ hiện diện trong thế giới này là do ma quỷ gieo vào. Thiên Chúa đã sáng tạo thế giới và mọi sự rất tốt đẹp (x. St 1,1-17). Nhưng ban đêm ma quỷ đã đến gieo cỏ lùng; nó đến để gieo cỏ lùng vào những nơi không có ánh sáng. Ma quỷ rất xảo quyệt khi gieo sự dữ bên cạnh sự thiện; nó làm cho con người lẫn lộn, không thể phân biệt chúng cách rõ ràng.

Tuy nhiên, trọng tâm của dụ ngôn mà Chúa Giêsu muốn nói không phải là lúa tốt hay là cỏ lùng, nhưng là thái độ kiên nhẫn của chủ ruộng. Đó chính là thái độ kiên nhẫn của Thiên Chúa đối với tội nhân.

Ở bài đọc I, sách Khôn Ngoan làm nổi bật sức mạnh của Thiên Chúa được bày tỏ dưới hình thức của sự kiên nhẫn và khoan dung:

“Chúa xử khoan hồng vì Ngài làm chủ được sức mạnh. Ngài lấy lượng từ bi cao cả mà cai quản chúng con… Ngài đã cho con cái niềm hy vọng tràn trề là người có tội được Ngài ban ơn sám hối” (x. Kn 12,13.16-19).

Sự kiên nhẫn của Thiên Chúa không đơn giản chỉ là chờ đợi đến ngày phán xét để thưởng phạt con người cách công minh, nhưng chính là sự chờ đợi, thương xót và muốn cứu độ lúc họ còn sống. Dụ ngôn diễn tả sự trái ngược giữa thái độ bất kiên nhẫn của những tá điền và thái độ kiên nhẫn của chủ ruộng. Thái độ của tá điền chính là thái độ của mỗi người chúng ta. Khi thấy gương xấu xảy ra, khi đối diện với người làm điều ác, chúng ta muốn thủ tiêu họ, hủy diệt họ như nhổ cỏ lùng để làm sạch ruộng. Nhiều lúc chúng ta vội vàng lên án, phân loại và đặt người tốt một bên, người xấu một bên để ném đá và lên án họ. Nhưng đây không phải là thái độ của Thiên Chúa. Người luôn biết chờ đợi; Người thấy rất rõ những sự dơ bẩn và tội lỗi trong chúng ta; Người không vội kết án và hủy diệt, nhưng mời gọi chúng ta hoán cải; Người cũng thấy những mầm tốt và chờ đợi với sự tin tưởng rằng chúng sẽ lớn lên. Điều này thật ý nghĩa cho chúng ta: Thiên Chúa là một người cha kiên nhẫn, chờ đợi chúng ta với một trái tim thương xót và sẵn sàng tha thứ. Sự kiên nhẫn của Thiên Chúa là cơ hội cho tội nhân sám hối và phục thiện. Người luôn tha thứ nếu chúng ta đến với Người.

Như thế, thái độ của ông chủ là thái độ của hy vọng dựa trên sự chắc chắn rằng sự dữ không phải là tiếng nói đầu tiên, cũng không phải là tiếng nói cuối cùng. Thiên Chúa hy vọng rằng cỏ lùng là những tội nhân dẫu có nhiều lỗi lầm, cuối cùng có thể trở thành hạt giống tốt là những con người tốt và những thánh nhân.

Trong những thế kỷ đầu của Giáo Hội, lạc giáo Donatus xuất hiện và cho rằng: chỉ có Giáo Hội của họ là thánh thiện, còn thế giới này đầy tràn con cái của ma quỷ, họ không còn hy vọng có thể cứu độ. Thánh Augustinô chống lại quan điểm sai lầm này và giải thích:

“Quả vậy, cánh đồng là thế giới này và cũng là Giáo Hội, nơi mà những người thánh thiện và người tội lỗi sống bên cạnh nhau. Mỗi người đều có những cơ hội để lớn lên và để hoán cái. Theo cách này những người tội lỗi sống trong thế giới vừa có cơ hội để hoán cải, vừa qua họ những người tốt thực tập đức tính kiên nhẫn.”

3. Thái độ của Kitô hữu

Thay vì lên án, người Kitô hữu được mời gọi tập thái độ kiên nhẫn như Thiên Chúa. Nhưng chúng ta hãy lưu ý rằng sự kiên nhẫn Tin Mừng không phải là sự dửng dưng với sự dữ, chúng ta không được lẫn lộn giữa sự dữ và sự lành! Đối diện với cỏ lùng hiện diện trong thế giới, người môn đệ của Chúa Kitô được mời gọi hãy bắt chước sự kiên nhẫn của Thiên Chúa, củng cố niềm hy vọng với sự trợ giúp của một đức tin không hề lay chuyển vào chiến thắng chung cuộc của sự thiện, nghĩa là của Thiên Chúa. Người nói lời cuối cùng.

Sau hết, chúng ta xác tín rằng vào thời sau hết, Thiên Chúa sẽ tiêu diệt sự dữ: vào mùa gặt, nghĩa là vào ngày phán xét chung, những thợ gặt sẽ theo lệnh của Thiên Chúa mà tách cỏ lùng ra khỏi lúa để bỏ vào lửa mà đốt đi (x. Mt 13,30). Trong ngày đó, vị thẩm phán là Chúa Kitô sẽ đến xét xử nhân loại. Cuối cùng tất cả chúng ta sẽ chịu xét xử theo mức độ mà chúng ta đối xử với người khác. Lúc đó, chúng ta sẽ chịu xét xử dựa trên lòng thương xót mà chúng ta đã đối xử với tha nhân.

Chúng ta hãy cầu xin Đức Maria, Mẹ chúng ta, nâng đỡ và giúp chúng ta lớn lên trong kiên nhẫn, hy vọng và thương xót đối với anh chị em chúng ta. Amen!

 Lm. Phêrô Nguyễn Văn Hương

———————————————–

Nước Trời, Thực Tại Đang Lớn Lên

(Kn 12,13.16-19; Tv 85; Rm 8,26-27; Mt 13, 24-43)

Cuộc nhân sinh là kinh nghiệm đôi co giữa chiều kích siêu việt, hướng thượng và sự tỳ đè, lôi cuốn từ sự mỏng giòn, yếu đuối và dục vọng. Tuy nhiên, đó là hành trình mà con người kiếm tìm sự tốt lành, dấu ấn tình yêu Thiên Chúa đặt để trong tâm khảm của hữu thể được tạo tác giống và theo hình ảnh Thiên Chúa như là hạt cải, nắm men trong bột. Cuộc rên siết, mệt nhoài để thành hình, để lớn lên, toả rạng và làm dấy men tình yêu trong cuộc sống. Dĩ nhiên, trong hành trình ấy, con người khám phá tình yêu nhưng không, lòng nhân từ vô bờ bến của Thiên Chúa. Sứ điệp Lời Chúa hôm nay cho thấy thực tại này. Matthêu tiếp tục trình bày sự hiện diện của Nước Thiên Chúa qua 4 dụ ngôn: Một thực tại đang lớn lên như hạt cải và nắm men trong bột, trong đó có sự lẫn lộn giữa lúa và cỏ lùng, giữa thiện và ác, nhưng chung cuộc Nước Thiên Chúa sẽ toàn thắng trong mùa gặt cánh chung.

1. Nước Thiên Chúa, thực tại đan xen lúa với cỏ lùng

Dụ ngôn cỏ lùng cho thấy Nước Thiên Chúa trong cuộc lữ hành trần thế có sự lẫn lộn giữa ánh sáng và bóng tối, vàng thau lẫn lộn. Đó là thực tại mà mỗi chúng ta có thể chân nhận trong chính hiện hữu của mình: Một cuộc giằng co giữa điều lành và sự dữ, giữa lúa và cỏ lùng. Nhiều lúc trong cuộc sống và trong chính chúng ta, cỏ lùng lấn át cả lúa. Nó chiếm chỗ, ăn mòn sinh lực trong ruộng nhân thế và cõi lòng chúng ta. Nhiều người đã than trời: Tại sao tôi ăn ở hiền lành lại gặp điều xúi quẩy trong khi kẻ bất chính lại an nhàn thư thái. Chúng ta còn nhớ vụ án chuyến bay giải cứu với cơn mưa tiền đang xôn xao dư luận những ngày tháng qua cho thấy thực tại này. Người ta bòn mót từng đồng xu của người nghèo, những người trong cảnh bí đát của đại dịch Covid -19 để làm giàu bất chính.

Đối diện với dạng thức cỏ lùng, theo lẽ thường như các gia nhân, chúng ta muốn khử trừ cỏ lùng. Quả thực, theo lí, người nông dân sẽ loại bỏ chúng khỏi đám ruộng của mình, nếu không sẽ không có vụ mùa. Thế nhưng ông chủ trong Tin mừng lại cho thấy cái nhìn ngược đời, để cả hai cùng tồn hữu trong ruộng mình. Chúng ta biết rằng lúa và cỏ lùng có nguồn gốc khác nhau: một bên xuất phát từ Thiên Chúa, bên kia từ ác thần, và theo tính chất vật lý, cỏ lùng chẳng bao giờ trở thành lúa, nhưng ít nhiều cỏ lùng chiếm chỗ của lúa. Thực tại này chúng ta kinh nghiệm được.

Chúng ta nhận ra một cuộc giằng co, một cuộc chiến trường kỳ trong toàn hiện hữu chúng ta để khẳng định vị thế của lúa và làm tiêu tan cỏ lùng. Thánh Phaolô nói lên kinh nghiệm về cuộc chiến nội tâm: “Tôi làm gì tôi cũng chẳng hiểu, vì điều tôi muốn thì tôi không làm, nhưng điều tôi ghét, thì tôi lại cứ làm. Sự thiện tôi muốn thì tôi không làm, nhưng sự ác tôi không muốn, tôi lại cứ làm” (Rm 7, 15.19). Sách Giáo Lý dạy: “Hoàn cảnh bi đát này của trần gian, đang nằm dưới ách thống trị của Ác thần, làm cho đời sống con người trở thành một cuộc chiến đấu” (số 409). Và Hiến chế Gaudium et Spes khẳng định:

Toàn bộ lịch sử của nhân loại là lịch sử của cuộc chiến cam go, chống lại quyền lực của sự dữ, khởi đầu ngay từ lúc bình minh của lịch sử và sẽ kéo dài đến ngày cuối cùng như lời Chúa phán. Nằm giữa cuộc chiến này, con người phải luôn luôn chiến đấu để gắn bó với điều thiện hảo và chỉ sau khi hết sức cố gắng và với sự trợ giúp của ơn Chúa, con người mới đạt được sự thống nhất nội tâm (số 37).

Lúa – cỏ lùng, sự thiện – sự ác: những thực tại trong chúng ta và vũ trụ. Thực tại mà chúng ta kinh nghiệm, nói theo thánh Phaolô, “do sự tội đang ở trong chúng ta, nên chúng ta hướng chiều về sự dữ, cỏ lùng, nhưng Thiên Chúa gieo trong tâm khảm chúng ta niềm khao khát mãnh liệt sự thiện để chúng ta vươn lên khỏi tình trạng cỏ lùng trong chúng ta. Đó là một cuộc chiến mà chúng ta toàn thắng nhờ Đức Giêsu Kitô, Đấng đã chấp nhận gieo vào ruộng lúa nhân loại, chịu sự vùi dập của cỏ lùng và đã toàn thắng vinh thăng.

2. Nước Thiên Chúa, thực tại đang lớn lên

Đối diện thực tại đôi co, con người và toàn thể vũ hoàn nhận ra “hạt giống”, “nắm men” mà Thiên Chúa đã gieo vào nhân tâm – hình ảnh của Người và nơi mỗi thọ tạo. Đó chính là khát vọng siêu việt, hướng về cùng đích của muôn loài thọ sinh trong cuộc rên siết để thành hình (x. Rm 8,18-23). Hai dụ ngôn hạt cải và nắm men nói lên thực tại này – thực tại của Nước Thiên Chúa và trong từng người chúng ta – một tiến trình đang lớn lên. Nước Thiên Chúa, hạt giống nhân tâm như thể một sự xuất phát khiêm tốn, bé nhỏ nhưng sẽ thành toàn lớn lao trong tương lai: một mặt là sự bành trướng bên ngoài và mặt khác là sự triển nở từ bên trong.

Sự bành trướng bên ngoài – hạt cải. Đó là loại hạt mà tục ngữ Do thái dùng để ám chỉ những gì là nhỏ nhất để khi được gieo vãi, cây nó to lớn làm chỗ cho chim trời nương ẩn. Hình ảnh cây lớn theo ngôn ngữ Cựu ước diễn tả một vương quốc hùng mạnh (x. Ed 17,23; 31,6; Đn 4,9; 11,18). Đó là vương quốc của Đấng Mêssia, là Nước Trời. Còn chim trời, theo ngôn ngữ của văn chương khải huyền, tượng trưng cho dân ngoại đang kéo đến với Vương Quốc Thiên Chúa. Matthêu muốn nêu bật đặc tính cánh chung của Nước Trời, nơi quy tụ muôn dân nước. Lúc đầu chỉ là nhóm ít ỏi, nhưng sẽ thành toàn, thành một Dân mới.

Triển nở bên trong – men. Hình ảnh này nói lên tính chất biến đổi từ bên trong. Thúng bột là thế gian, nắm men là Tin mừng. Chính Tin mừng sẽ làm cho nhân loại dậy menn yêu thương, men của con cái Thiên Chúa. Nước Thiên Chúa được ẩn dấu như nắm men trong bột, không ai thấy. Một sự khỏi đầu nhỏ nhoi, khiêm tốn, nhưng có sức lan toả ghê gớm, làm cho cả thúng bột dậy men. Chính Tin mừng cứu độ, men yêu thương, bác ái làm triển nở lòng người, mở rộng Nước Chúa.

Chúng ta tin tưởng vào vụ mùa bội thu, đầy những hạt lúa chắc nịch nhờ kiên nhẫn gieo những hạt, những nắm men yêu thương – “mối dây liên kết tuyệt hảo”, thứ duy nhất chiếm giữ trái tim con người và là thứ duy nhất có thể khắc phục được những sự dữ, cỏ lùng để đồng lúa nhân tâm trổ sinh bông hạt.

3. Sự kiên nhẫn của Thiên Chúa

Trung tâm của sứ điệp Lời Chúa hôm nay là tình yêu, lòng nhân hậu của Thiên Chúa. Thiên Chúa kiên nhẫn chờ đợi. Người muốn biến sự dữ thành điều lành, Người kiên nhẫn đợi đến mùa gặt, khi đó đức công chính của Người sẽ thực hiện: lúa sẽ được thâu vào kho lẫm và cỏ sẽ bị thiêu rụi trong lửa. Đó là ý hướng mà sách Khôn Ngoan trong bài đọc thứ nhất nói với chúng ta: Chúa đối xử khoan hồng với mọi loài. Với lượng từ bi cao cả, Người cho con cái loài người niềm hy vọng để sám hối hầu có thể được thâu lượm vào Vương quốc của Người. Đó cũng là lời tuyên xưng của Vịnh gia 85: “Chúa nhân hậu, khoan hồng, chậm giận, giàu tình thương và lòng thành tín”.

Tin mừng hôm nay nhắn gửi chúng ta là sự tất thắng của Nước Thiên Chúa, của lúa, của ánh sáng trên bóng tối, của cái thiện trên điều ác. Đó là hình ảnh của cuộc lữ hành đức tin của mỗi chúng ta, trong hành trình tranh sáng tranh tối ấy, đức tin, lúa tốt sẽ được tôi luyện, nhiều khi bị thua thiệt bởi sự tấn công của cỏ lùng, của sự ác trong thế gian, nhưng chung cuộc chúng ta sẽ hoan hưởng niềm vui của con cái trong Nước Thiên Chúa nhờ sự nâng đỡ của Thần Khí Chúa.

Chúng ta cần: phân định lúa và cỏ lùng trong chính thực tại con người và cuộc sống chúng ta; nhận ra men, hạt cải – mầm mống của sự sống tình yêu; quan trọng là hoán cải khi đối diện với Tình yêu, sự kiên nhẫn của Thiên Chúa, “Đấng nhân hậu từ bi, chậm giận, giàu tình thương và lòng tín thành”.

Lm. Petrus Lửa Hồng