Mỗi khi hoàng hôn buông xuống và guồng quay bận rộn của một ngày dần chậm lại, người ta thường dừng chân tại những chốn quen thuộc để thả lỏng tâm hồn sau những lo toan bề bộn. Sự ngắn ngủi của thời gian và công việc dồn dập đôi khi khiến con người ta mải mê đuổi theo danh lợi mà quên mất rằng cuộc đời trần thế này chỉ là một cõi đi về tạm bợ. Bước vào những tuần lễ cuối cùng của năm phụng vụ, Lời Chúa hôm nay qua các bài đọc như một tiếng gọi thức tỉnh tâm hồn mỗi người, mời gọi chúng ta nhìn lại thái độ sống của chính mình trước giờ phút cánh chung và cuộc gặp gỡ định mệnh với Thiên Chúa.

1. Đón nhận ơn khôn ngoan từ trời cao để vững bước trong hành trình đức tin

Dưới chiều kích mạc khải, ba bài đọc Sách Thánh hôm nay phác họa một quỹ đạo trọn vẹn của lịch sử cứu độ: từ khát vọng kiếm tìm Thiên Chúa qua lăng kính khôn ngoan thời Cựu Ước, đến niềm hy vọng cánh chung được neo giữ vào mầu nhiệm Phục Sinh trong nhãn quan của thánh Phaolô, và cuối cùng là đòi hỏi về một thái độ canh thức hiện sinh nơi dụ ngôn cánh chung qua Tin Mừng Matthêu.

Sách Khôn Ngoan đặt nền tảng trên tư tưởng Khôn ngoan học, nơi Đức Khôn Ngoan không đơn thuần là một phẩm chất luân lý hay sự khôn ngoan trần thế, mà là sự khôn ngoan tự truyền thông chính mình của Thiên Chúa. Vì thế, sự Khôn ngoan chủ động đi tìm những ai xứng đáng, xuất hiện trên các nẻo đường để đón đợi con người. Điều này khẳng định rằng sáng kiến cứu độ luôn thuộc về Thiên Chúa, và thái độ căn cốt của con người là phải thao thức tìm kiếm Người từ sáng sớm, nghĩa là đặt Thiên Chúa vào ưu tiên tuyệt đối của hiện tại.

Bước sang phụng vụ Tân Ước, bức thư gửi tín hữu Thêxalônicâ chuyển hóa niềm thao thức ấy thành niềm hy vọng Kitô giáo vững bền trước nan đề cái chết. Thánh Phaolô sử dụng thuật ngữ an giấc để diễn tả cái chết của người tín hữu, qua đó triệt tiêu nỗi tuyệt vọng ngoại giáo. Cấu trúc luận lý của Phaolô dựa trên nguyên lý liên đới cứu độ: bởi vì Đức Giêsu đã chết và sống lại, nên quyền năng Thiên Chúa sẽ quy tụ những ai thuộc về Người. Cái chết không phải là dấu chấm hết, mà là bước chuyển giao để đi vào cuộc hội ngộ vĩnh cửu với Đức Kitô.

Đỉnh cao của mạc khải hôm nay được hội tụ tại dụ ngôn mười trinh nữ trong Tin Mừng Matthêu. Dưới góc nhìn chú giải Kinh Thánh và bối cảnh phong tục cưới hỏi cổ thời của người Do Thái, đoàn rước dâu thường diễn ra vào ban đêm với những ngọn đuốc và đèn cháy sáng để đón chàng rể. Chàng rể chậm trễ không phải là sự lơ đễnh của Thiên Chúa, mà là khoảng không gian của lòng thương xót, cho phép lịch sử tiếp tục tiếp diễn. Hình ảnh chiếc đèn tượng trưng cho đức tin và ơn thánh ban đầu, trong khi bình dầu dự trữ chính là chiều kích luân lý và tu đức, tức là hoa trái của đức ái và sự dấn thân không ngừng nghỉ qua từng ngày sống. Dầu không thể đi mượn vì mối quan hệ giữa con người với Thiên Chúa mang tính cá vị tuyệt đối; ơn cứu độ và đời sống nhân đức là gia tài cá nhân của mỗi người, không ai có thể ăn ké đời sống đạo đức hay ơn cứu độ.

2. Ánh sáng của niềm tin cần được nuôi dưỡng từ đôi bàn tay thực thi bác ái

Nhìn lại đời sống hôm nay, không khó để nhận ra bóng dáng của những cô trinh nữ khờ dại đang hiện hữu quanh ta. Nhiều Kitô hữu vẫn giữ vỏ bọc đạo hạnh bên ngoài, mang theo ngọn đèn đức tin giương cao như một thành tích mà quên đi chiếc bình tâm hồn khô cạn dầu của lòng bác ái và sự dấn thân. Chúng ta quá bận rộn tích lũy tiền tài, danh vọng cho tương lai trước mắt mà quên mất việc đầu tư cho Nước Trời.

Cuộc sống hiện đại với muôn vàn cám dỗ dễ khiến con người ta rơi vào trạng thái mê ngủ thiêng liêng, lơ đễnh trước những nỗi đau của tha nhân và xao lãng bổn phận tỉnh thức chờ đợi Chúa đến. Sự tỉnh thức trong dụ ngôn không có nghĩa là thức trắng đêm trong lo lắng hay nơm nớp sợ sệt, mà là sự chuẩn bị trách nhiệm. Các cô khờ dại không hẳn là người xấu, nhưng họ thiếu tính chu đáo và phó mặc cho may rủi. Khi những biến cố bất ngờ hay giờ phút cuối đời giáng xuống, sự hối hận lúc ấy sẽ muộn màng bởi lẽ ơn cứu độ không thể vay mượn từ bất cứ ai.

3. Hành trình tích trữ giọt dầu yêu thương qua từng việc làm nhỏ bé mỗi ngày

Thực hành lời Chúa dạy trong đời sống thường nhật đòi hỏi mỗi người phải biết biến từng phút giây hiện tại thành những giọt dầu thơm thảo cho ngọn đèn đức tin luôn tỏ rạng. Thời gian chính là hồng ân để chuẩn bị; chàng rể đến muộn là hình ảnh của sự trì hoãn mà con người luôn lầm tưởng là còn lâu mới tới, nhưng thực ra đó là khoảng thời gian kiên nhẫn của Thiên Chúa ban cho để chúng ta đong đầy bình dầu của mình. Sống tỉnh thức là chu toàn trách nhiệm gia đình và xã hội với tinh thần tin yêu, đúng như lời Chúa đã dạy trong Tin Mừng: Anh em hãy canh thức, vì anh em không biết ngày nào giờ nào. Sống tỉnh thức là biết san sẻ chén cơm manh áo với người nghèo khổ bất hạnh xung quanh, biết tha thiết cầu nguyện và làm những việc thiện nhỏ bé mỗi ngày, theo đúng lời Chúa dạy về việc tích trữ kho tàng trên trời. Sự cẩn trọng và chuẩn bị chu đáo trong đời sống thiêng liêng sẽ mang lại bình an đích thực cho tâm hồn trước mọi biến cố thăng trầm của cuộc đời.

Lạy Chúa Giêsu, xin thắp lên trong cõi lòng khô cạn của chúng con ngọn lửa mến nồng nàn, để giữa muôn ngàn bận rộn của kiếp người nhân sinh, đôi chân chúng con không trượt ngã và đôi tay chúng con không ngơi nghỉ việc bác ái. Xin cho bình dầu trong tâm hồn chúng con ngày một đong đầy những nghĩa cử yêu thương âm thầm, hầu khi tiếng kèn gọi về vang lên, chúng con hiên ngang bước qua ngưỡng cửa trần gian để vào dự tiệc cưới muôn đời trong Nước Hằng Sống. Amen.

Jos. Vinc. Ngọc Biển